اعتبارسنجی مدل هوش مصنوعی مبتنی بر رویههای حسابداری
کلمات کلیدی:
رویه های حسابداری, یادگیری ماشین, تحلیل داده های مالی, دقت پیش بینی, کیفیت گزارش های مالی, اتوماسیون حسابداریچکیده
هدف این پژوهش، تدوین و اعتبارسنجی یک مدل هوش مصنوعی مبتنی بر رویههای حسابداری به منظور شناسایی عوامل مؤثر بر استقرار فناوریهای هوشمند در فرآیندهای حسابداری و تبیین پیامدهای آن در بهبود گزارشگری مالی و تصمیمگیری سازمانی بود. این پژوهش از نوع توسعهای و با رویکرد کمی انجام شد. دادهها از طریق پرسشنامه محققساخته از میان مدیران مالی، حسابرسان و متخصصان فناوری اطلاعات گردآوری شد. روایی و پایایی ابزار پژوهش با استفاده از شاخصهای آلفای کرونباخ، پایایی ترکیبی و روایی همگرا تأیید گردید. برای تحلیل دادهها از نرمافزارهای SPSS و SmartPLS استفاده شد و مدل پیشنهادی از طریق مدلسازی معادلات ساختاری مورد آزمون و اعتبارسنجی قرار گرفت. نتایج مدلسازی معادلات ساختاری نشان داد که عوامل زمینهای شامل زیرساختهای فناورانه و حمایت نهادی، عوامل مداخلهای شامل فرهنگ سازمانی، قوانین و پذیرش کارکنان، و عوامل علی شامل نیاز به شفافیت، دقت و کیفیت گزارشگری مالی، تأثیر معناداری بر توسعه رویههای حسابداری مبتنی بر هوش مصنوعی دارند. همچنین راهبردهایی نظیر توسعه الگوریتمهای هوشمند، یکپارچهسازی سیستمهای مالی، آموزش منابع انسانی و بهرهگیری از تحلیل کلاندادهها به طور معناداری موجب کاهش مقاومت کارکنان و تسهیل استقرار فناوری شدند. شاخصهای برازش مدل نیز از کفایت و برازش قوی مدل مفهومی حمایت کردند (GOF=0.62). افزون بر این، همبستگیهای مثبت و معناداری میان هوش مصنوعی، شفافیت گزارشگری مالی، مدیریت ریسک، امنیت دادهها و پذیرش کارکنان مشاهده شد. یافتههای پژوهش نشان داد که هوش مصنوعی میتواند به عنوان یک عامل تحولآفرین در حسابداری، دقت، سرعت و شفافیت گزارشگری مالی را افزایش داده و از طریق بهبود تحلیلهای مالی، مدیریت ریسک و پشتیبانی از تصمیمگیریهای مدیریتی، ارزشآفرینی و مزیت رقابتی پایداری برای سازمانها ایجاد کند. موفقیت در بهرهگیری از این فناوری مستلزم فراهمسازی زیرساختهای مناسب، ارتقای مهارتهای انسانی، مدیریت چالشهای امنیتی و تدوین چارچوبهای قانونی و سازمانی متناسب است.
دانلودها
مراجع
Adelekan, O. A., Adisa, O., Ilugbusi, B. S., Obi, O. C., Awonuga, K. F., Asuzu, O. F., & Ndubuisi, N. L. (2024). Evolving Tax Compliance in the Digital Era: A Comparative Analysis of AI-Driven Models and Blockchain Technology in US Tax Administration. Computer Science & It Research Journal, 5(2), 311-335. https://doi.org/10.51594/csitrj.v5i2.759
Adewusi, A. O., Asuzu, O. F., Olorunsogo, T., Iwuanyanwu, C., Adaga, E., & Daraojimba, D. O. (2024). AI in Precision Agriculture: A Review of Technologies for Sustainable Farming Practices.
Adewusi, A. O., Okoli, U. I., Olorunsogo, T., Adaga, E., Daraojimba, D. O., & Obi, O. C. (2024). Artificial Intelligence in Cybersecurity: Protecting National Infrastructure: A USA.
Adeyeri, T. B. (2024). Automating Accounting Processes: How AI Is Streamlining Financial Reporting. Journal of Artificial Intelligence Research, 4(1), 72-90.
Adisa, O., Ilugbusi, B. S., Obi, O. C., Awonuga, K. F., Adelekan, O. A., Asuzu, O. F., & Ndubuisi, N. L. (2024). Decentralized Finance (DeFi) in the US Economy: A Review: Assessing the Rise, Challenges, and Implications of Blockchain-Driven Financial Systems. World Journal of Advanced Research and Reviews, 21(1), 2313-2328. https://doi.org/10.30574/wjarr.2024.21.1.0321
Ayinla, B. S., Amoo, O. O., Atadoga, A., Abrahams, T. O., Osasona, F., & Farayola, O. A. (2024). Ethical AI in Practice: Balancing Technological Advancements with Human Values. International Journal of Science and Research Archive, 11(1), 1311-1326. https://doi.org/10.30574/ijsra.2024.11.1.0218
Cardinaels, E., Künneke, J., Sandu, I., & Széles, M. (2024). Empowering Accounting with Artificial Intelligence. Maandblad voor Accountancy en Bedrijfseconomie, 98(3), 75-78. https://doi.org/10.5117/mab.98.125065
Ciaramella, A., & Ciaramella, M. (2024). Introduction to Artificial Intelligence: From Data Analysis to Generative AI. https://doi.org/10.70960/00001
Ejairu, E., Mhlongo, N. Z., Odeyemi, O., Nwankwo, E. E., & Odunaiya, O. G. (2024). Blockchain in Global Supply Chains: A Comparative Review of USA and African Practices. International Journal of Science and Research Archive, 11(1), 2093-2100. https://doi.org/10.30574/ijsra.2024.11.1.0278
Hashid, A., & Almaqtari, F. (2024). The Impact of Artificial Intelligence and Industry 4.0 on Transforming Accounting and Auditing Practices. Journal of Open Innovation: Technology, Market, and Complexity, 10, 100218. https://doi.org/10.1016/j.joitmc.2024.100218
Hussin, N., Bukhari, N., Hashim, N., Bahari, S., & Mohd Ali, M. (2024). The Impact of Artificial Intelligence on Accounting Profession: A Concept Paper. Business Management and Strategy, 15, 34. https://doi.org/10.5296/bms.v15i1.21620
Jejeniwa, T. O., Mhlongo, N. Z., & Jejeniwa, T. O. (2024). A Comprehensive Review of the Impact of Artificial Intelligence on Modern Accounting Practices and Financial Reporting. Computer Science & It Research Journal, 5(4), 1031-1047. https://doi.org/10.51594/csitrj.v5i4.1086
Kaggwa, S., Eleogu, T. F., Okonkwo, F., Farayola, O. A., Uwaoma, P. U., & Akinoso, A. (2024). AI in Decision Making: Transforming Business Strategies. International Journal of Research and Scientific Innovation, 10(12), 423-444. https://doi.org/10.51244/IJRSI.2023.1012032
Nembe, J. K., Atadoga, J. O., Adelakun, B. O., Odeyemi, O., & Oguejiofor, B. B. (2024). Legal Implications of Blockchain Technology for Tax Compliance and Financial Regulation. Finance & Accounting Research Journal, 6(2), 262-270. https://doi.org/10.51594/farj.v6i2.824
Nembe, J. K., Atadoga, J. O., Mhlongo, N. Z., Falaiye, T., Olubusola, O., Daraojimba, A. I., & Oguejiofor, B. B. (2024). The Role of Artificial Intelligence in Enhancing Tax Compliance and Financial Regulation. Finance & Accounting Research Journal, 6(2), 241-251. https://doi.org/10.51594/farj.v6i2.822
Odili, P. O., Daudu, C. D., Adefemi, A., Ekemezie, I. O., & Usiagu, G. S. (2024). The Impact of Artificial Intelligence on Recruitment and Selection Processes in the Oil and Gas Industry: A Review. Engineering Science & Technology Journal, 5(2), 612-638. https://doi.org/10.51594/estj.v5i2.836
Odonkor, B., Kaggwa, S., Uwaoma, P., Hassan, A., & Farayola, O. (2024). The Impact of AI on Accounting Practices: A Review: Exploring How Artificial Intelligence Is Transforming Traditional Accounting Methods and Financial Reporting. World Journal of Advanced Research and Reviews, 21, 172-188. https://doi.org/10.30574/wjarr.2024.21.1.2721
Odonkor, B., Kaggwa, S., Uwaoma, P. U., Hassan, A. O., & Farayola, O. A. (2024). Integrating Artificial Intelligence in Accounting: A Quantitative Economic Perspective for the Future of US Financial Markets. Finance & Accounting Research Journal, 6(1), 56-78. https://doi.org/10.51594/farj.v6i1.723
Okem, E. S., Ukpoju, E. A., David, A. B., & Olurin, J. O. (2023). Advancing Infrastructure in Developing Nations: A Synthesis of AI Integration Strategies for Smart Pavement Engineering. Engineering Science & Technology Journal, 4(6), 533-554. https://doi.org/10.51594/estj.v4i6.679
Olorunsogo, T. O., Anyanwu, A., Abrahams, T. O., Olorunsogo, T., Ehimuan, B., & Reis, O. (2024). Emerging Technologies in Public Health Campaigns: Artificial Intelligence and Big Data. International Journal of Science and Research Archive, 11(1), 478-487. https://doi.org/10.30574/ijsra.2024.11.1.0060
Olubusola, O., Mhlongo, N. Z., Daraojimba, D. O., & Olusola, A. (2024). Machine Learning in Financial Forecasting: A US Review: Exploring the Advancements, Challenges, and Implications of AI-Driven Predictions in Financial Markets.
Osasona, F., Amoo, O. O., Atadoga, A., Abrahams, T. O., Farayola, O. A., & Ayinla, B. S. (2024). Reviewing the Ethical Implications of AI in Decision Making Processes. International Journal of Management & Entrepreneurship Research, 6(2), 322-335. https://doi.org/10.51594/ijmer.v6i2.773
Rahman, A. (2023). AI Revolution: Shaping Industries through Artificial Intelligence and Machine Learning. Journal Environmental Sciences and Technology, 2(1), 93-105.
Rane, N. (2023). Role and Challenges of ChatGPT and Similar Generative Artificial Intelligence in Finance and Accounting. https://doi.org/10.2139/ssrn.4603206
Şen, Y. (2023). Auditors' Perceptions of Artificial Intelligence: Evidence from Global Audit Companies İzmir Ekonomi Üniversitesi].
Shah Amirian, S. M. (2025). Application of Artificial Intelligence and Big Data Analytics in Risk Management and Improving Accounting Transparency in Insurance Companies: A Case Study of Pasargad Insurance Company. Fourth International Congress on Management, Economics, Humanities, and Business Development,
Sheikh, N. (2025). The effect of applying artificial intelligence on financial reporting quality: The mediating role of user trust in accounting systems. Accounting, Finance and Computational Intelligence.
Tandiono, R. (2023). The Impact of Artificial Intelligence on Accounting Education: A Review of Literature. https://doi.org/10.1051/e3sconf/202342602016
Torroba, M., Sánchez, J. R., López, L., & Callejón, Á. (2025). Investigating the Impacting Factors for Audit Professionals to Adopt Data Analysis and Artificial Intelligence: Empirical Evidence from Spain. International Journal of Accounting Information Systems, 56, 100738. https://doi.org/10.1016/j.accinf.2025.100738
Uwaoma, P. U., Eleogu, T. F., Okonkwo, F., Farayola, O. A., Kaggwa, S., & Akinoso, A. (2024). AI's Role in Sustainable Business Practices and Environmental Management. International Journal of Research and Scientific Innovation, 10(12), 359-379. https://doi.org/10.51244/IJRSI.2023.1012029
دانلود
چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Amir Aghaalizadeh Darandashi (Author); Gholamreza Zomorodian (Corresponding author); fatemeh Samadi, Hossein Badiei (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
