بررسی رابطه غیرخطی سرمایه‎گذاری ناکارامد و تأمین مالی از طریق بدهی و وام - علیمردانی کرفسی عباس; خسروانی آرزو; زیاری رضا; محقق عارفه (حسابداری، امور مالی و هوش محاسباتی)
هدف پژوهش بررسی رابطه غیرخطی بین سرمایه‌گذاری ناکارامد و تأمین مالی از طریق بدهی و وام در شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران است. این تحقیق از نوع کاربردی و به روش توصیفی–تحلیلی انجام شده است. جامعه آماری شامل کلیه شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران در بازه زمانی 1393 تا 1402 است. پس از اعمال معیارهای حذف سیستماتیک، 143 شرکت به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. داده‌ها از صورت‌های مالی شرکت‌ها استخراج و با استفاده از مدل رگرسیون داده‌های ترکیبی و روش گشتاورهای تعمیم‌یافته (GMM) در نرم‌افزار EViews10 تحلیل شدند. متغیر وابسته میزان سرمایه‌گذاری ناکارامد، و متغیرهای مستقل شامل نسبت بدهی به دارایی، نسبت وام‌های کوتاه‌مدت به دارایی و نسبت وام‌های بلندمدت به دارایی بودند. نتایج آزمون فرضیه‌ها نشان داد که بین نسبت بدهی به دارایی و سرمایه‌گذاری ناکارامد رابطه غیرخطی معناداری به شکل U وجود دارد؛ بدین معنا که افزایش نسبت بدهی در سطوح پایین موجب کاهش ناکارآمدی سرمایه‌گذاری و در سطوح بالا موجب افزایش آن می‌شود. همچنین بین نسبت وام‌های کوتاه‌مدت به دارایی و سرمایه‌گذاری ناکارامد نیز رابطه غیرخطی U شکل مشاهده شد. در مقابل، نسبت وام‌های بلندمدت به دارایی تأثیر غیرخطی معناداری بر سرمایه‌گذاری ناکارامد نداشت. آزمون‌های تشخیصی نیز اعتبار مدل و عدم هم‌خطی متغیرها را تأیید کردند. یافته‌ها نشان داد که ساختار بدهی در شرکت‌ها تأثیر غیرخطی بر کارایی سرمایه‌گذاری دارد و بهینه‌سازی سطح بدهی می‌تواند مانع بروز سرمایه‌گذاری ناکارامد شود. مدیریت متعادل اهرم مالی می‌تواند ضمن تأمین منابع لازم برای رشد شرکت، از افزایش ریسک و ناکارآمدی سرمایه‌گذاری جلوگیری کند. در مقابل، وام‌های بلندمدت تأثیر معناداری بر ناکارآمدی سرمایه‌گذاری ندارند که ممکن است ناشی از دوره بازپرداخت طولانی و انعطاف‌پذیری بالاتر آن‌ها باشد.