ارائه الگوی عوامل تعیین‌کننده فساد مالی شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران - میرزایی, فهیمه; احدی سرکانی, سید یوسف; محمودی, محمد (حسابداری، امور مالی و هوش محاسباتی)
فساد مالی یکی از بنیادین‌ترین چالش‌های اقتصاد ایران و دیگر کشورهای در حال توسعه است که با تضعیف سازوکارهای شفافیت و پاسخگویی در شرکت‌ها و سازمان‌ها، موجبات گسترش بی‌اعتمادی عمومی و اتلاف منابع مالی در سطح کلان را پدید می‌آورد. این پژوهش با هدف شناسایی و استخراج الگوی عوامل تعیین‌کننده فساد مالی در شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران و به‌کارگیری نظریه داده‌بنیاد، تلاش می‌کند با اتکا به داده‌های عمیق میدانی، شبکه‌ای از شرایط مؤثر، راهبردها و پیامدهای ناشی از فساد مالی را تبیین کند. داده‌ها با استفاده از مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۲ نفر از خبرگان مالی طی ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۳ جمع‌آوری شد و تحلیل از طریق کدگذاری باز، محوری و انتخابی، صورت گرفت. نتایج پژوهش نشان داد که بیش از ۸۰ کد اولیه، حول مؤلفه‌های اصلی همچون شرایط علی (نظیر ضعف نظام ارزشی، ناکارآمدی کنترل‌های داخلی، انگیزه‌های شخصی، فشار اقتصادی)؛ بسترها (شامل ناکارآمدی زیرساخت فناوری اطلاعات، فضای فرهنگی سازمانی، نبود سیاست‌های مقابله‌ای مدون)؛ شرایط مداخله‌گر (همچون تعارض منافع، ضعف نظارت بر مدیران، نفوذ سیاسی)؛ مقوله محوری (فساد مالی شرکتی)؛ راهبردها (فرایندهای کنترلی، آموزش اخلاق حرفه‌ای، فناوری شفافیت‌ساز) و پیامدها (اختلال در عملکرد سازمان، خروج سرمایه، کاهش سرمایه اجتماعی) ساختار یافته‌اند. پژوهش حاضر ضمن تحلیل روابط علی و زمینه‌ای این مؤلفه‌ها، راهکارهایی را در حوزه حقوقی-قضایی، مدیریتی و فرهنگی جهت کنترل فساد مالی در شرکت‌های بورسی پیشنهاد می‌دهد.