ارائه مدل اعتبارسنجی مؤدیان مالیاتی - بهدادفر, غزاله; عسکری, فرید; حاجی کریمی, بابک; نظری, عبدالله (حسابداری، امور مالی و هوش محاسباتی)
تحقیق حاضر ارائه مدل ترکیبی جهت اعتبارسنجی مؤدیان مالیاتی است. در این راستا پس از بررسی رفتار مؤدیان مالیاتی، به‌منظور ارائه مدل اعتبارسنجی مؤدیان مالیاتی، بر اساس گام‌های برنامه مدیریت ریسک تمکین سازمان توسعه و همکاری اقتصادی (2004) برای سیستم مالیاتی ایران اقدام شد. این برنامه شامل مراحل تعیین بافت عملیاتی برنامه مدیریت ریسک تمکین (داخلی و خارجی)، مرحله شناسایی ریسک‌های عدم تمکین مؤدیان مالیاتی، رتبه‌بندی، اولویت‌بندی و ارزیابی ریسک و پیاده‌سازی استراتژی‌های برخورد و مقابله با ریسک است. بر این اساس در این مرحله 44 ریسک عدم تمکین شناسایی شد که در 4 دسته عدم ثبت‌نام و شناسایی، عدم تسلیم، عدم ارائه اطلاعات صحیح (کتمان درآمد)، عدم پرداخت به‌موقع مالیات و نیروی انسانی مجرب و توانمند طبقه‌بندی گردید. سپس با رویکرد دلفی فازی و نظرخواهی از خبرگان این حوزه اعتبارسنجی شد. مدل ارائه‌شده دو مرحله اصلی تحلیل پیش از ثبت‌نام و پس از ثبت‌نام دارد. در مرحله پیش ثبت‌نام لازم است کنترل‌های لازم در خصوص دلایل قانونی ثبت‌نام متقاضیان انجام شود و مقام مالیاتی می‌تواند به‌عنوان بخشی از فرآیند ثبت‌نام اطلاعات مندرج در فرم درخواست مؤدی را با اقلام سایر ثبت‌نام‌ها با استفاده از همان کد پستی، نشانی منازل، شماره تلفن همراه، حساب‌های بانکی، پایگاه‌های داده‌های مشکوک و داده‌های سایر دستگاه‌های دولتی مطابقت دهد. همچنین برقراری تماس‌های اولیه با مؤدی برای اطمینان از صحت و اصالت اطلاعات ارائه‌شده، تلاشی برای مقابله با تقلب است. در مرحله تحلیل پس از ثبت‌نام علاوه برآموزش و ارائه خدمات مشاوره در خصوص ریسک‌های تنظیم اظهارنامه، پرداخت و ابراز مالیات، دخالت دستگاه مالیاتی زمانی انجام می‌شود که ریسک محقق شده باشد و این بعد از انجام ثبت‌نام است. درمجموع، نتایج این تحقیق نیاز به توجه ویژه مقامات مالیاتی برای بهبود فرآیندها و افزایش شفافیت در نظام مالیاتی را نمایان می‌سازد.