اثرات آزادسازی مالی بر شاخص بهره‌وری؛ شواهدی از بخش تولید با به‌کارگیری الگوی داده‌های ترکیبی با تواترهای متفاوت (MIDAS) با تأکید بر آزادسازی تجاری - موسویان , سیدحامد; دامن کشیده, مرجان; افشاری راد, مجید; حاجی حسنی, فرزانه (حسابداری، امور مالی و هوش محاسباتی)
هدف پژوهش بررسی اثرات آزادسازی مالی بر شاخص بهره‌وری کل عوامل تولید در بخش تولید ایران با استفاده از مدل داده‌های ترکیبی با تواترهای متفاوت (MIDAS) و تأکید بر نقش آزادسازی تجاری است. پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی–تحلیلی است. داده‌های آماری از نوع پس‌رویدادی و از منابع بانک جهانی و بانک مرکزی برای دوره زمانی 1370 تا 1402 استخراج شد. در تحلیل داده‌ها از نرم‌افزار EViews و مدل داده‌های ترکیبی با تواترهای متفاوت (MIDAS) استفاده گردید. متغیر وابسته شاخص بهره‌وری کل عوامل تولید (TFP) و متغیرهای مستقل شامل شاخص قیمت سهام، سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی، عمق مالی، آزادسازی تجاری، قیمت نفت، نرخ ارز و نرخ بهره بودند. نتایج نشان داد شاخص قیمت سهام به‌عنوان یکی از شاخص‌های آزادسازی مالی تأثیر مثبت و معناداری بر بهره‌وری کل عوامل تولید در سطح اطمینان 95 درصد دارد. همچنین سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی با ضریب 0.89 و احتمال 0.0033، و شاخص عمق مالی با ضریب 0.11 و احتمال 0.000 تأثیر مثبت و معنادار بر بهره‌وری دارند. در مقابل، نرخ ارز و نرخ بهره تأثیر منفی و معنادار بر بهره‌وری کل عوامل تولید دارند، در حالی که تأثیر قیمت نفت معنادار نیست. مدل با ضریب تعیین 0.92 نشان‌دهنده توان توضیح‌دهندگی بالای آن است. آزادسازی مالی از طریق گسترش دسترسی به منابع مالی، افزایش رقابت در بازارهای مالی و جذب سرمایه‌گذاری خارجی می‌تواند به بهبود بهره‌وری کل عوامل تولید منجر شود. با این حال، ثبات اقتصادی و نظام نظارتی کارآمد برای بهره‌برداری مؤثر از این سیاست‌ها ضروری است.