حسابداری، امور مالی و هوش محاسباتی 3092-7366 4 اردیبهشت 1405 1405 01 20 Explaining the Origins of Disagreement Regarding the Acceptance of Tax Audit Reports Before the Amendment of Article 272 of the Direct Tax Law Toward Reviving the Outsourcing Framework of Tax Auditing تبیین عوامل منشأ اختلاف در خصوص پذیرش گزارش‌های حسابرسی مالیاتی پیش از اصلاحیه ماده ۲۷۲ ق.م.م. در راستای احیای بستر برون‌سپاری حسابرسی مالیاتی 1 20 10.61838/jafci.232 FA رحمان زیبا پرچم دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، پردیس بین المللی، واحد ارس، دانشگاه تهران، ارس، ایران. ساسان مهرانی دانشیار،گروه حسابداری، دانشکده حسابداری و علوم مالی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران جواد رضازاده دانشیار، گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و اقتصاد،دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران غلامرضا كرمي استاد، گروه حسابداري، دانشكده حسابداري و علوم مالي، دانشكدگان مديريت، دانشگاه تهران، تهران، ايـران Journal Article 1404/04/01 <p>The purpose of this study is to identify and explain the factors causing disagreement between the Iranian Tax Affairs Organization and independent audit firms regarding the acceptance of tax audit reports before the amendment of Article 272 of the Direct Tax Law, aimed at reviving the outsourcing framework of tax auditing. This exploratory–descriptive study adopted a mixed-method approach. In the qualitative phase, semi-structured interviews were conducted with 11 taxation experts from both executive and academic sectors using snowball sampling, and data were analyzed through qualitative content analysis. In the quantitative phase, two rounds of questionnaires were distributed among 157 and 113 experts, respectively. The data were analyzed using binomial, Wilcoxon signed-rank, and Kruskal–Wallis tests. Cronbach’s alpha coefficients of 0.867 and 0.809 confirmed the reliability of the instruments. Findings identified 15 main and 4 additional factors as sources of disagreement. The most critical factors included ambiguity and inconsistency in tax circulars and regulations, complexity and lack of transparency in tax exemptions and deductible expenses, insufficient official supervision of auditing institutions, lack of transparent mechanisms for auditor selection, poor mutual understanding of accounting and tax regulations, low-quality tax audit reports, and weak data-sharing systems between the Tax Affairs Organization and audit firms. Other notable factors included multiplicity of tax lawmaking authorities, absence of a final decision-making body, and mutual distrust between parties regarding professional ethics. The study revealed that a combination of legal, structural, professional, and infrastructural challenges contributed to the disagreements over tax audit report acceptance. Therefore, systematic reforms in supervisory structures, enhanced training and inter-organizational cooperation, improved data exchange infrastructure, and the development of clear procedural guidelines are essential for effectively reviving the outsourcing framework in tax auditing.</p> <p>هدف این پژوهش شناسایی و تبیین عوامل منشأ اختلاف میان سازمان امور مالیاتی و مؤسسات حسابرسی مستقل در خصوص پذیرش گزارش‌های حسابرسی مالیاتی پیش از اصلاحیه ماده ۲۷۲ قانون مالیات‌های مستقیم، به منظور احیای بستر برون‌سپاری حسابرسی مالیاتی است. این پژوهش از نوع اکتشافی-توصیفی بوده و با استفاده از رویکرد ترکیبی انجام شده است. در بخش کیفی، داده‌ها از طریق مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با ۱۱ نفر از خبرگان حوزه مالیاتی در بخش‌های اجرایی و دانشگاهی و با روش نمونه‌گیری گلوله برفی گردآوری و به روش تحلیل محتوای کیفی تحلیل شد. در بخش کمی، دو مرحله پرسشنامه طراحی و در مجموع بین ۱۵۷ و ۱۱۳ نفر از خبرگان توزیع شد. داده‌ها با استفاده از آزمون‌های دوجمله‌ای، ویلکاکسون و کروسکال-والیس تحلیل شدند. برای بررسی پایایی ابزار از ضریب آلفای کرونباخ استفاده شد که به ترتیب ۸۶۷/۰ و ۸۰۹/۰ به دست آمد که نشانگر پایایی قابل قبول ابزار است. نتایج نشان داد ۱۵ عامل اصلی و ۴ عامل جدید به عنوان منشأ اختلاف شناسایی شدند. مهم‌ترین عوامل شامل ابهام و تعارض در بخشنامه‌ها و مقررات مالیاتی، پیچیدگی و عدم شفافیت معافیت‌ها و هزینه‌های قابل قبول، ضعف نظارت رسمی بر عملکرد مؤسسات حسابرسی، نبود سازوکار شفاف برای انتخاب مؤسسات حسابرسی، ضعف شناخت متقابل ممیزان و حسابرسان از قوانین و استانداردها، پایین بودن کیفیت گزارش‌های حسابرسی مالیاتی، و ضعف سامانه‌های تبادل داده میان سازمان امور مالیاتی و مؤسسات حسابرسی بودند. همچنین، تعدد مراجع قانون‌گذاری مالیاتی، نبود مرجع نهایی تصمیم‌گیر، و نگاه بدبینانه طرفین نسبت به رعایت اخلاق حرفه‌ای از دیگر عوامل تأثیرگذار محسوب شدند. پژوهش حاضر نشان داد که مجموعه‌ای از چالش‌های قانونی، ساختاری، حرفه‌ای و زیرساختی در تعامل بین سازمان امور مالیاتی و مؤسسات حسابرسی مستقل نقش اساسی در ایجاد اختلافات پیرامون پذیرش گزارش‌های حسابرسی مالیاتی داشته است. در نتیجه، اصلاحات نظام‌مند در ساختار نظارتی، ارتقای آموزش و تعاملات بین نهادی، تقویت زیرساخت‌های تبادل اطلاعات و تدوین دستورالعمل‌های شفاف می‌تواند زمینه احیای مؤثر برون‌سپاری حسابرسی مالیاتی را فراهم سازد.</p> https://www.jafci.com/index.php/jafci/article/download/232/187