حسابداری، امور مالی و هوش محاسباتی 3092-7366 در دست انتشار 1406 06 01 Modeling the Relationship between Islamic Financing Instruments and Liquidity Risk in Iran’s Banking System: A VAR Approach مدلسازی رابطه بین ابزارهای تأمین مالی اسلامی و ریسک نقدینگی در سیستم بانکی ایران با رویکرد VAR 1 23 FA عذرا علی نژاد گروه اقتصاد ، واحد دهاقان، دانشگاه آزاد اسلامی ، دهاقان ، ایران محمدرضا ناهیدی امیرخیز گروه اقتصاد ، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی ، تبریز ، ایران احسان شافعی گروه اقتصاد ، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی ، تبریز ، ایران فروزان بکتاش گروه اقتصاد ، واحد دهاقان، دانشگاه آزاد اسلامی ، دهاقان ، ایران Journal Article 1404 04 09 <p>This study aims to examine the impact of Islamic financing instruments on the liquidity risk of Iran’s banking system during 2001–2021. This applied quantitative research employs quarterly data from Iran’s banking system over 2001–2021. After testing stationarity using the Augmented Dickey–Fuller test, a Vector Autoregression (VAR) model was estimated. The explanatory variables include Sukuk, civil partnership, legal partnership, Mudarabah, Salam, Ja’ala, installment sales, Qard al-Hasanah, and Ijarah, while liquidity risk represents the dependent variable. Long-run relationships were tested using Kao and Johansen cointegration tests. Dynamic interactions were further analyzed through impulse response functions and variance decomposition. The cointegration tests confirm the existence of a long-run equilibrium relationship between Islamic financial instruments and liquidity risk. Impulse response results reveal significant and asymmetric reactions of liquidity risk to shocks in Islamic financing tools. Variance decomposition indicates that Qard al-Hasanah, civil partnership, legal partnership, Salam, and Sukuk account for the largest proportion of liquidity risk fluctuations, demonstrating their dominant role in shaping banking liquidity dynamics. The results suggest that systematic development of Islamic financing instruments can enhance liquidity risk management and strengthen the stability of Iran’s banking system.</p> <p>هدف این پژوهش بررسی و تبیین اثر ابزارهای نوین تأمین مالی اسلامی بر ریسک نقدینگی بانک‌های ایران طی دوره ۱۳۸۰ تا ۱۴۰۰ است. پژوهش حاضر از نوع کاربردی و با رویکرد کمی انجام شده است. داده‌های فصلی دوره ۱۳۸۰ تا ۱۴۰۰ از نظام بانکی ایران گردآوری و پس از بررسی مانایی متغیرها با آزمون دیکی–فولر تعمیم‌یافته، مدل خودرگرسیون برداری (VAR) برآورد گردید. ابزارهای مالی اسلامی شامل صکوک، مشارکت مدنی، مشارکت حقوقی، مضاربه، سلف، جعاله، فروش اقساطی، قرض‌الحسنه و اجاره به‌عنوان متغیرهای توضیحی و ریسک نقدینگی به‌عنوان متغیر وابسته لحاظ شدند. همچنین آزمون‌های هم‌انباشتگی کائو و یوهانسن برای بررسی رابطه بلندمدت انجام گرفت و از توابع واکنش آنی و تجزیه واریانس برای تحلیل پویایی روابط استفاده شد. نتایج آزمون‌های هم‌انباشتگی وجود رابطه تعادلی بلندمدت بین ابزارهای مالی اسلامی و ریسک نقدینگی را تأیید می‌کند. تحلیل توابع واکنش نشان می‌دهد شوک‌های ناشی از ابزارهای مختلف مالی اسلامی واکنش‌های معنادار و ناهمسانی بر ریسک نقدینگی ایجاد می‌کنند. تجزیه واریانس بیانگر آن است که ابزارهایی نظیر قرض‌الحسنه، مشارکت مدنی، مشارکت حقوقی، سلف و صکوک بیشترین سهم را در تبیین تغییرات ریسک نقدینگی دارند و نقش تعیین‌کننده‌ای در پویایی نقدینگی نظام بانکی ایفا می‌کنند. یافته‌ها حاکی از آن است که توسعه و به‌کارگیری هدفمند ابزارهای مالی اسلامی می‌تواند به بهبود مدیریت ریسک نقدینگی و افزایش ثبات نظام بانکی ایران منجر شود.</p> https://www.jafci.com/index.php/jafci/article/download/322/320