حسابداری، امور مالی و هوش محاسباتی 3092-7366 در دست انتشار 1406 08 01 Product Diversity and Return on Equity with Kernel Density Approach in Petrochemical Companies تنوع محصول و بازده حقوق صاحبان سهام با رویکرد چگالی کرنل در شرکت‌های پتروشیمی 1 17 FA ماریا ایلکا دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، واحد بین المللی کیش، دانشگاه آزاد اسلامی، کیش، ایران رویا دارابی گروه حسابداری، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. علی نجفی مقدم گروه حسابداری، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران میرفیض فلاح شمس لیالستانی گروه مدیریت، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ايران Journal Article 1404/11/01 <p>This study aimed to investigate the effect of product diversification on return on equity (ROE) in petrochemical companies listed on the Tehran Stock Exchange using kernel density estimation and linear/nonlinear regression approaches during the 2011–2021 period. This applied descriptive-correlational study employed an ex-post facto research design. The statistical population consisted of firms listed on the Tehran Stock Exchange, and the sample included companies that continuously operated in the market between 2011 and 2021. Return on equity was considered the dependent variable, while product diversification measured through a kernel density-based index was the primary independent variable. Linear regression, nonlinear regression, analysis of variance, and model fit statistics were utilized to test the study hypotheses. The linear regression model was statistically significant (F = 2.422, p = 0.017) with an R² value of 0.097. Firm size (β = 0.214, p = 0.024), EBIT-to-total-assets ratio (β = -0.508, p = 0.048), retained earnings-to-assets ratio (β = 0.695, p = 0.008), and net earnings-to-sales ratio (β = -1.415, p = 0.050) significantly influenced ROE. However, the product diversification index (KDR) did not exhibit a significant direct effect on ROE (β = 0.003, p = 0.972). The nonlinear kernel density model revealed a significant nonlinear association between product diversification and ROE, characterized by an inverted U-shaped relationship, indicating that moderate diversification enhances shareholder returns while excessive diversification may reduce financial performance. The findings suggest that product diversification alone is not a dominant determinant of shareholder returns in petrochemical firms. Financial efficiency and internal organizational factors play a more substantial role in explaining variations in ROE. Nevertheless, the identified inverted U-shaped relationship indicates that diversification can improve financial performance up to an optimal level, beyond which additional diversification may impose managerial and operational costs that outweigh its benefits. Therefore, managers should pursue balanced diversification strategies to maximize shareholder value and sustain long-term performance.</p> <p>هدف این پژوهش بررسی تأثیر تنوع محصول بر بازده حقوق صاحبان سهام در شرکت‌های پتروشیمی پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران با استفاده از رویکرد چگالی کرنل و مدل‌های رگرسیونی خطی و غیرخطی طی دوره 1390 تا 1400 بود. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از حیث ماهیت توصیفی-همبستگی و پس‌رویدادی بود. جامعه آماری شامل شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران و نمونه پژوهش شامل شرکت‌هایی بود که طی سال‌های 1390 تا 1400 در بورس حضور مستمر داشتند. بازده حقوق صاحبان سهام به‌عنوان متغیر وابسته و شاخص تنوع محصول مبتنی بر چگالی کرنل به‌عنوان متغیر مستقل در نظر گرفته شد. برای آزمون فرضیه‌ها از رگرسیون خطی، رگرسیون غیرخطی، تحلیل واریانس و شاخص‌های برازش مدل استفاده شد. نتایج رگرسیون خطی نشان داد مدل پژوهش از معناداری آماری برخوردار است (F=2.422، p=0.017) و ضریب تعیین برابر با 0.097 بود. در میان متغیرهای بررسی‌شده، اندازه شرکت (β=0.214، p=0.024)، نسبت سود قبل از بهره و مالیات به دارایی‌ها (β=-0.508، p=0.048)، نسبت سود انباشته به دارایی‌ها (β=0.695، p=0.008) و نسبت سود خالص به فروش (β=-1.415، p=0.050) اثر معناداری بر بازده حقوق صاحبان سهام داشتند. با این حال، شاخص تنوع محصول (KDR) اثر مستقیم معناداری بر بازده حقوق صاحبان سهام نشان نداد (β=0.003، p=0.972). نتایج مدل غیرخطی و رویکرد چگالی کرنل وجود رابطه غیرخطی میان تنوع محصول و بازده حقوق صاحبان سهام را تأیید کرد که به صورت منحنی U شکل معکوس ظاهر شد. یافته‌ها نشان دادند که تنوع محصول به‌تنهایی نقش تعیین‌کننده‌ای در افزایش بازده حقوق صاحبان سهام ندارد و عملکرد مالی شرکت‌های پتروشیمی بیشتر تحت تأثیر عوامل درون‌سازمانی و کارایی مالی قرار می‌گیرد. با این وجود، رابطه غیرخطی مشاهده‌شده بیانگر آن است که تنوع محصول تا سطحی مشخص می‌تواند موجب بهبود عملکرد شود، اما تنوع بیش از حد احتمال کاهش بازده را به همراه دارد. بنابراین، مدیران باید در اتخاذ راهبردهای تنوع‌بخشی میان منافع حاصل از توسعه سبد محصولات و هزینه‌های ناشی از پیچیدگی مدیریتی تعادل برقرار کنند.</p> https://www.jafci.com/index.php/jafci/article/download/457/290