حسابداری، امور مالی و هوش محاسباتی 3092-7366 در دست انتشار 1406 10 01 Designing and Explaining a Context-Specific Model for Implementing Emerging Digital Technologies in Auditing: A Grounded Theory Approach طراحی و تبیین الگوی بومی به‌کارگیری فناوری‌های دیجیتال نوین در حسابرسی با رویکرد نظریه داده‌بنیاد 1 27 FA فیروزه فهیمی دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران احمد خدامی پور استاد، گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران امید پورحیدری استاد، گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران Journal Article 1404/12/02 <p>This study aimed to design and explain a context-specific model for implementing emerging digital technologies in Iranian audit firms by identifying its causal, contextual, and intervening conditions, strategies, and consequences. This applied-developmental qualitative study was conducted in 2025 using the structured grounded theory approach proposed by Strauss and Corbin. The participants were 12 academic experts and experienced audit-firm partners with expertise in auditing and digital technologies, selected initially through purposive sampling and subsequently through theoretical sampling. Data were collected through in-depth, semi-structured interviews, which continued until theoretical saturation was achieved. The interview data were analyzed through open, axial, and selective coding and the constant comparative method. Analytical memoing, peer review, participant checking, repeated revision of the categories, and examination of coding agreement were employed to enhance the credibility, dependability, and confirmability of the findings. The analysis generated a paradigmatic model comprising six interconnected components. The central phenomenon was the adoption and implementation of artificial intelligence, big-data analytics, blockchain, and robotic process automation in auditing. Environmental technological pressures, the rapid expansion of financial and nonfinancial data, increasing stakeholder expectations, and the limitations of conventional audit procedures emerged as causal conditions. The institutional structure of the profession, inadequate digital infrastructure, fragmented information systems, and restricted access to organizational and governmental databases constituted the contextual conditions. Conservative organizational cultures, managers’ attitudes and age, financial and regulatory constraints, international sanctions, cybersecurity threats, and privacy concerns operated as intervening conditions. The principal strategies included developing domestic audit software, progressively strengthening digital competencies, recruiting interdisciplinary specialists, integrating databases, redesigning audit procedures, and renewing audit firms’ business models. Implementing these strategies was associated with greater audit quality and efficiency, more comprehensive transaction testing, improved anomaly detection, expansion of data-driven advisory services, and restructuring of the audit workforce. Conversely, delayed or unequal adoption could widen the competitive and technological gap between audit firms. Digital transformation in auditing is a context-dependent, multidimensional, and nonlinear process rather than a purely technical transition. Its successful implementation in Iran requires a phased indigenous framework, coordinated institutional support, secure data governance, sustained investment in human capital, and integration of technological capabilities with auditors’ ethical and professional judgment.</p> <p>پژوهش حاضر با هدف طراحی و تبیین الگویی بومی برای به‌کارگیری فناوری‌های دیجیتال نوین در مؤسسات حسابرسی ایران و شناسایی شرایط علّی، زمینه‌ای و مداخله‌گر، راهبردها و پیامدهای آن انجام شد. این پژوهش کاربردی ـ توسعه‌ای با رویکرد کیفی و بر مبنای نظریه داده‌بنیاد ساخت‌یافته استراوس و کوربین در سال 2025 انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل 12 نفر از استادان دانشگاهی و شرکای باسابقه مؤسسات حسابرسی آشنا با حوزه حسابرسی و فناوری‌های دیجیتال بودند که با نمونه‌گیری هدفمند و سپس نظری انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق نیمه‌ساختاریافته تا دستیابی به اشباع نظری گردآوری و با استفاده از کدگذاری باز، محوری و انتخابی و روش مقایسه مداوم تحلیل شدند. برای ارتقای اعتبار یافته‌ها از یادداشت‌برداری تحلیلی، بازبینی مشارکت‌کنندگان، بازبینی همتای پژوهشی و بررسی توافق کدگذاران استفاده شد. تحلیل داده‌ها به شکل‌گیری الگویی پارادایمی متشکل از شش مؤلفه اصلی منجر شد. پدیده محوری، پذیرش و به‌کارگیری فناوری‌هایی مانند هوش مصنوعی، کلان‌داده‌ها، بلاکچین و اتوماسیون فرایند رباتیک در حسابرسی بود. فشار تحول دیجیتال، افزایش حجم داده‌ها، انتظارات ذی‌نفعان و ناکارآمدی روش‌های سنتی، شرایط علّی را تشکیل دادند. ساختار نهادی حرفه، ضعف زیرساخت‌های ارتباطی، ناهماهنگی سامانه‌ها و محدودیت دسترسی به داده‌ها در زمره شرایط زمینه‌ای قرار گرفتند. فرهنگ محافظه‌کارانه، نگرش و سن مدیران، محدودیت‌های مالی و قانونی، تحریم‌ها و مخاطرات امنیتی نیز به‌عنوان شرایط مداخله‌گر شناسایی شدند. توسعه نرم‌افزارهای بومی، آموزش تدریجی شایستگی‌های دیجیتال، جذب متخصصان میان‌رشته‌ای، یکپارچه‌سازی داده‌ها، بازطراحی فرایندها و تحول مدل کسب‌وکار، راهبردهای اصلی بودند. اجرای این راهبردها به افزایش کیفیت و سرعت حسابرسی، پوشش جامع‌تر تراکنش‌ها، توسعه خدمات داده‌محور و بازآرایی ساختار نیروی انسانی منجر می‌شود؛ درحالی‌که عدم اقدام می‌تواند شکاف رقابتی مؤسسات را تشدید کند. تحول دیجیتال حسابرسی در ایران فرایندی خطی و صرفاً فنی نیست، بلکه به تعامل پویای عوامل نهادی، اقتصادی، انسانی و زیرساختی وابسته است؛ بنابراین، موفقیت آن مستلزم اجرای مرحله‌ای یک الگوی بومی، تقویت حکمرانی داده و حفظ قضاوت حرفه‌ای حسابرس در کنار قابلیت‌های فناورانه است.</p> https://www.jafci.com/index.php/jafci/article/download/475/293