حسابداری، امور مالی و هوش محاسباتی 3092-7366 در دست انتشار 1406 08 01 Designing and Validating a Knowledge Management System Implementation Model in the Iranian National Tax Administration طراحی و اعتبارسنجی الگوی استقرار سیستم مدیریت دانش در سازمان امور مالیاتی کشور 1 24 FA الهام سادات فضلیان گروه حسابداری، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران. محسن احمدی گروه حسابداری، واحد گچساران، دانشگاه آزاد اسلامی، گچساران، ایران. زهرا سادات حسینی گروه حسابداری، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران. Journal Article 1405 01 05 <p>This study aimed to design and validate a model for implementing a knowledge management system in the Iranian National Tax Administration, with an emphasis on improving organizational performance and public finance indicators. This study employed a mixed-methods exploratory–explanatory design. In the qualitative phase, systematic grounded theory based on the Strauss and Corbin approach was applied, and data were collected through semi-structured interviews with managers and experts of the Iranian National Tax Administration until theoretical saturation was achieved. The data were analyzed through open, axial, and selective coding. In the quantitative phase, the statistical population comprised 12,470 employees of the Iranian National Tax Administration, of whom 403 were selected using stratified random sampling. Data were collected using a researcher-developed questionnaire and analyzed through partial least squares structural equation modeling (PLS-SEM) using SmartPLS 3. The reliability, convergent validity, and discriminant validity of the measurement model were also assessed and confirmed. The structural equation modeling results indicated that all hypothesized structural relationships were statistically significant. Causal factors exerted a significant positive effect on core factors (β=0.719, t=15.869). Core factors (β=0.291, t=3.210), intervening factors (β=0.272, t=2.398), and contextual factors (β=0.352, t=3.396) significantly and positively predicted knowledge management implementation strategies. Furthermore, implementation strategies had a strong positive effect on model outcomes (β=0.636, t=12.284). The R² values for strategies, core factors, and outcomes were 0.720, 0.516, and 0.404, respectively, indicating satisfactory explanatory power. Positive Q² values confirmed the model’s predictive relevance, while a GOF value of 0.573 demonstrated strong overall model fit. The findings demonstrate that successful implementation of a knowledge management system within the tax administration requires the coordinated interaction of causal, core, contextual, and intervening factors and their translation into effective implementation strategies. The validated model provides an applicable framework for transitioning from an auditor-centered to a knowledge-centered tax system, strengthening organizational memory, enhancing tax administration efficiency, improving transparency, and promoting effective public financial governance.</p> <p>پژوهش حاضر با هدف طراحی و اعتبارسنجی الگوی استقرار سیستم مدیریت دانش در سازمان امور مالیاتی کشور با تأکید بر بهبود عملکرد سازمانی و شاخص‌های مالیه عمومی انجام شد. پژوهش با رویکرد آمیخته کیفی–کمی و طرح اکتشافی–تبیینی انجام شد. در بخش کیفی، از نظریه داده‌بنیاد نظام‌مند مبتنی بر رویکرد اشتراوس و کوربین استفاده شد و داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با مدیران و خبرگان سازمان امور مالیاتی کشور تا دستیابی به اشباع نظری گردآوری و طی مراحل کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. در بخش کمی، جامعه آماری شامل 12,470 نفر از کارکنان سازمان امور مالیاتی کشور بود که از میان آنان 403 نفر با روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای در مطالعه شرکت کردند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه محقق‌ساخته گردآوری و با مدل‌سازی معادلات ساختاری مبتنی بر حداقل مربعات جزئی در نرم‌افزار SmartPLS 3 تحلیل شدند. پایایی، روایی همگرا و روایی واگرای مدل اندازه‌گیری نیز بررسی و تأیید شد. نتایج مدل‌سازی معادلات ساختاری نشان داد تمامی روابط ساختاری آزمون‌شده معنادار بودند. عوامل علی تأثیر مثبت و معناداری بر عوامل محوری داشتند (β=0.719, t=15.869). همچنین، عوامل محوری (β=0.291, t=3.210)، عوامل مداخله‌گر (β=0.272, t=2.398) و عوامل زمینه‌ای (β=0.352, t=3.396) اثر مثبت و معناداری بر راهبردهای استقرار سیستم مدیریت دانش نشان دادند. راهبردها نیز تأثیر مثبت و معناداری بر پیامدهای الگو داشتند (β=0.636, t=12.284). مقادیر ضریب تعیین برای راهبردها، عوامل محوری و پیامدها به‌ترتیب 0.720، 0.516 و 0.404 بود و مقادیر Q² مثبت، قدرت پیش‌بینی مناسب مدل را تأیید کردند. همچنین، مقدار GOF برابر با 0.573، بیانگر برازش مطلوب و قوی مدل کلی بود. یافته‌ها نشان می‌دهد استقرار موفق سیستم مدیریت دانش در سازمان امور مالیاتی مستلزم تعامل منسجم عوامل علی، محوری، زمینه‌ای و مداخله‌گر و تبدیل آنها به راهبردهای اجرایی مؤثر است. الگوی اعتبارسنجی‌شده می‌تواند چارچوبی کاربردی برای گذار از نظام ممیزمحور به نظام دانش‌محور، تقویت حافظه سازمانی، بهبود کارایی مالیاتی، افزایش شفافیت و ارتقای حکمرانی مالی فراهم سازد.</p> https://www.jafci.com/index.php/jafci/article/download/494/307