حسابداری، امور مالی و هوش محاسباتی 3092-7366 در دست انتشار 1405 12 01 The Effect of Audit Committee Effectiveness on Earnings Management and the Moderating Role of Audit Quality تأثیر اثربخشی کمیته حسابرسی بر مدیریت سود و نقش تعدیلگر کیفیت حسابرسی 1 21 FA عبداله تاکی استادیار، گروه حسابداری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران شهلا طالاری استادیار، گروه حسابداری، دانشکده مدیریت، مؤسسه آموزش عالی عقیق، شاهین شهر، ایران. محمد امین اجاقی استادیار گروه حسابداری، دانشگاه پیام نور ،تهران ، ایران آرزو علیپوری دانشجوی دکتری حسابداری، واحد نور، دانشگاه آزاد اسلامی، نور، ایران Journal Article 1405 01 18 <p>This study aimed to examine the effect of audit committee effectiveness on accrual-based earnings management and to determine the moderating role of audit quality in this relationship among firms listed on the Tehran Stock Exchange. This applied, ex post facto study employed a panel-data research design. The statistical population consisted of firms listed on the Tehran Stock Exchange during 2016–2023. After applying the eligibility criteria and systematic elimination procedure, 140 firms comprising 1,120 firm-year observations were included in the final sample. Accrual-based earnings management, as the dependent variable, was measured through discretionary accruals estimated using the Modified Jones Model. Audit committee effectiveness was operationalized using a composite index incorporating committee size, member independence, financial expertise, and meeting frequency. Audit quality was specified as the moderating variable and measured using a dummy indicator representing audits conducted by large audit firms. Firm size, financial leverage, return on assets, market-to-book ratio, and firm growth were included as control variables. The hypotheses were tested using multivariate panel-data regression with fixed-effects specifications. The first regression model indicated that audit committee effectiveness had a significant negative effect on accrual-based earnings management (β=-0.042, t=-3.817, p&lt;0.001), supporting the first hypothesis. Firm size also had a significant negative effect (β=-0.018, p=0.025), whereas financial leverage had a significant positive effect on earnings management (β=0.039, p=0.005). The effects of profitability, market-to-book ratio, and firm growth were not statistically significant. In the interaction model, the audit committee effectiveness × audit quality interaction term was negative and statistically significant (β=-0.031, t=-2.417, p=0.016), confirming the moderating role of audit quality. The coefficient of determination increased from 0.121 in the main-effects model to 0.138 after inclusion of the interaction term, and both overall regression models were statistically significant (p&lt;0.001). Greater audit committee effectiveness constrains accrual-based earnings management, while higher audit quality strengthens this negative relationship. Accordingly, the complementary operation of internal and external monitoring mechanisms can more effectively restrict managerial opportunism and enhance the quality and reliability of corporate financial reporting.</p> <p>هدف پژوهش حاضر بررسی تأثیر اثربخشی کمیته حسابرسی بر مدیریت سود تعهدی و تعیین نقش تعدیلگر کیفیت حسابرسی در این رابطه در شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران بود. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر شیوه گردآوری داده‌ها پس‌رویدادی بود و با رویکرد داده‌های تابلویی انجام شد. جامعه آماری شامل شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران طی دوره ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۲ بود که پس از اعمال معیارهای ورود و حذف سیستماتیک، ۱۴۰ شرکت با مجموع ۱۱۲۰ مشاهده شرکت-سال انتخاب شدند. مدیریت سود تعهدی به‌عنوان متغیر وابسته از طریق اقلام تعهدی اختیاری و بر اساس مدل تعدیل‌شده جونز اندازه‌گیری شد. اثربخشی کمیته حسابرسی با استفاده از شاخص ترکیبی متشکل از اندازه کمیته، استقلال اعضا، تخصص مالی و تعداد جلسات سنجیده شد. کیفیت حسابرسی به‌عنوان متغیر تعدیلگر با استفاده از متغیر مجازی مربوط به حسابرسی توسط مؤسسات بزرگ حسابرسی اندازه‌گیری شد. اندازه شرکت، اهرم مالی، سودآوری، نسبت ارزش بازار به دفتری و رشد شرکت نیز به‌عنوان متغیرهای کنترلی وارد مدل شدند. فرضیه‌ها با استفاده از رگرسیون چندمتغیره داده‌های تابلویی و الگوی اثرات ثابت آزمون شدند. نتایج مدل نخست نشان داد اثربخشی کمیته حسابرسی تأثیر منفی و معناداری بر مدیریت سود تعهدی داشت (β=-0.042، t=-3.817، p&lt;0.001)، بنابراین فرضیه نخست تأیید شد. اندازه شرکت نیز تأثیر منفی و معنادار (β=-0.018، p=0.025) و اهرم مالی تأثیر مثبت و معناداری بر مدیریت سود داشت (β=0.039، p=0.005)، در حالی که آثار سودآوری، نسبت ارزش بازار به دفتری و رشد شرکت معنادار نبودند. در مدل تعاملی، اثر متقابل اثربخشی کمیته حسابرسی و کیفیت حسابرسی منفی و معنادار بود (β=-0.031، t=-2.417، p=0.016)، که نقش تعدیلگر کیفیت حسابرسی را تأیید کرد. ضریب تعیین با ورود اثر تعاملی از 0.121 به 0.138 افزایش یافت و هر دو مدل کلی از نظر آماری معنادار بودند (p&lt;0.001). اثربخشی بیشتر کمیته حسابرسی با محدودسازی مدیریت سود تعهدی همراه است و کیفیت بالاتر حسابرسی این اثر کاهنده را تقویت می‌کند؛ بنابراین، تعامل سازوکارهای نظارتی درون‌سازمانی و برون‌سازمانی می‌تواند نقش مؤثری در کنترل رفتارهای فرصت‌طلبانه مدیران و ارتقای کیفیت گزارشگری مالی ایفا کند.</p> https://www.jafci.com/index.php/jafci/article/download/509/310