حسابداری، امور مالی و هوش محاسباتی 3092-7366 در دست انتشار 1405 08 01 Developing a Risk Appetite Measurement Model Based on a Qualitative Approach ارائه الگوی سنجش اشتهای ریسک مبتنی بر رویکرد کیفی 1 19 FA علی هوشمندنیا گروه حسابداري، واحد کاشان، دانشگاه آزاد اسلامي، کاشان، ايران علی اکبر فرزین فر گروه حسابداری، واحد کاشان، دانشگاه آزاد اسلامی، کاشان، ایران. محمد سیرانی گروه حسابداري، دانشگاه شهاب دانش، قم، ايران میثم عرب زاده گروه حسابداري، واحد کاشان، دانشگاه آزاد اسلامي، کاشان، ايران سعید باصری گروه حسابداري، واحد کاشان، دانشگاه آزاد اسلامي، کاشان، ايران Journal Article 1405 01 23 <p>This study aimed to develop a comprehensive and multidimensional model for measuring risk appetite in listed companies through a qualitative approach and to identify the principal dimensions, components, and indicators underlying risk appetite measurement. This exploratory study employed a qualitative grounded theory approach. The study population comprised academic experts in accounting and financial management as well as industry specialists working in listed manufacturing companies. Participants were recruited through snowball sampling, and interviews continued until theoretical saturation was achieved, resulting in 16 expert participants. Data were collected through documentary and library research and expert interviews. The qualitative data were analyzed through systematic coding and constant comparison to transform interview data into concepts and higher-order categories. In the second Delphi stage, the extracted concepts and categories were returned to the experts for further review, confirmation, modification, and supplementation. The analysis demonstrated that risk appetite is a multidimensional and systematic construct that cannot be adequately assessed using a single indicator. The qualitative analysis yielded 89 concepts organized into 13 categories: organizational maturity, organizational factors, appropriate risk approaches, managerial practices, risk status, development of communications, improvement of the risk appetite framework, supervisory expectations, strategic monitoring and feedback, company-related risks, laws and regulations, going concern, and organizational development. The findings further indicated that effective risk appetite measurement requires the simultaneous consideration of risk capacity, existing and acceptable risk levels, key risk indicators, decision-making structures, information infrastructure, regulatory and environmental conditions, and formal risk-management frameworks. The proposed model indicates that risk appetite should be conceptualized as an integrated managerial and organizational mechanism assessed through a combination of quantitative and qualitative measures and aligned with organizational objectives, strategies, risk capacity, and decision-making structures. Its application may facilitate more systematic risk appetite assessment and strengthen risk-management processes in listed companies.</p> <p>هدف این پژوهش، ارائه الگویی جامع و چندبعدی برای سنجش اشتهای ریسک در شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار با استفاده از رویکرد کیفی و شناسایی ابعاد، مؤلفه‌ها و شاخص‌های اثرگذار بر آن بود. پژوهش حاضر از نظر هدف، اکتشافی و از نظر رویکرد، کیفی و مبتنی بر نظریه داده‌بنیاد بود. جامعه پژوهش را خبرگان دانشگاهی حوزه حسابداری و مدیریت مالی و متخصصان صنعت در شرکت‌های تولیدی بورسی تشکیل دادند. نمونه‌گیری به روش گلوله‌برفی انجام شد و مصاحبه‌ها تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت که در نهایت 16 نفر در مطالعه مشارکت کردند. داده‌ها از طریق مطالعات کتابخانه‌ای و مصاحبه با خبرگان گردآوری و طی فرایند کدگذاری و تحلیل مقایسه‌ای مستمر تحلیل شدند. همچنین، مقوله‌ها و مفاهیم استخراج‌شده در مرحله دوم فرایند دلفی مجدداً در اختیار خبرگان قرار گرفتند تا تأیید، اصلاح و تکمیل شوند. تحلیل داده‌ها نشان داد که اشتهای ریسک سازه‌ای چندبعدی و نظام‌مند است و سنجش آن با یک شاخص منفرد امکان‌پذیر نیست. در نتیجه تحلیل کیفی، 89 مفهوم در قالب 13 مقوله شامل بلوغ سازمانی، عوامل سازمانی، رویکردهای مناسب ریسک، شیوه‌های مدیریتی، وضعیت ریسک، بسط و گسترش ارتباطات، بهبود چارچوب اشتهای ریسک، انتظارات نظارتی، نظارت و بازخورد استراتژی، ریسک‌های مرتبط در شرکت، قوانین و مقررات، تداوم فعالیت و بالندگی سازمانی شناسایی شد. یافته‌ها نشان دادند سنجش مطلوب اشتهای ریسک مستلزم توجه هم‌زمان به ظرفیت ریسک، وضعیت ریسک موجود و قابل‌قبول، شاخص‌های اصلی ریسک، ساختار تصمیم‌گیری، زیرساخت‌های اطلاعاتی، شرایط نظارتی و محیطی و چارچوب رسمی مدیریت ریسک است. الگوی حاصل نشان می‌دهد اشتهای ریسک باید به‌عنوان سازوکاری یکپارچه در سطح مدیریت و سازمان تلقی شود که از ترکیب سنجه‌های کمی و کیفی و در پیوند با اهداف، استراتژی‌ها، ظرفیت ریسک و نظام تصمیم‌گیری سازمان قابل ارزیابی است. به‌کارگیری این الگو می‌تواند زمینه سنجش منسجم‌تر اشتهای ریسک و بهبود فرایندهای مدیریت ریسک را در شرکت‌های بورسی فراهم سازد.</p> https://www.jafci.com/index.php/jafci/article/download/533/324