حسابداری، امور مالی و هوش محاسباتی 3092-7366 در دست انتشار 1406 12 01 Developing a Model of Ambiguity in Understanding Iranian Financial Reporting Standards Using Grounded Theory ارائه الگوی ابهام در درک استانداردهای گزارشگری مالی ایران با رویکرد نظریه‌پردازی داده‌بنیاد 1 30 FA فاطمه ترابی دشتی گروه حسابداری، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران. علی خوزین گروه حسابداری، واحد علی آبادکتول، دانشگاه آزاد اسلامی، علی آبادکتول، ایران. حسین آریایی نژاد گروه حسابداری، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی،گرگان، ایران. علیرضا معطوفی گروه حسابداری ، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران. Journal Article 1405 03 16 <p>This study aimed to develop a comprehensive model explaining the dimensions, antecedents, contextual and intervening conditions, response strategies, and consequences of ambiguity in understanding Iranian financial reporting standards. This exploratory qualitative study employed grounded theory based on the Strauss and Corbin approach. Participants comprised 17 accounting and auditing experts, including university faculty members, accountants, and auditors, who were selected through purposive sampling. Data were collected through semi-structured interviews lasting approximately 20–40 minutes. Sampling and data collection continued until theoretical saturation was achieved; no substantially new concepts emerged after the fourteenth interview, and three additional interviews were conducted to confirm and refine the emerging findings. Data collection and analysis were conducted concurrently using constant comparison, and the data were analyzed through open, axial, and selective coding. The analysis yielded 117 subcategories organized into 23 main categories. “Ambiguity in understanding Iranian financial reporting standards” emerged as the core category. Six causal categories were identified: textual and structural characteristics of financial reporting standards, technical characteristics and the need for professional judgment, users’ perceptual and cognitive capacities, transaction complexity and standard dynamics, translation challenges, and weaknesses in professional education and development. Contextual conditions comprised economic and political factors, organizational infrastructure weaknesses, localization and convergence of standards, and legal and institutional factors. Access to knowledge and interpretive resources, organizational support and learning culture, and human capital and professional participation constituted the intervening conditions. Identified responses included cognitive, interactive, professional-judgment, and information- and technology-based strategies. The resulting consequences occurred at interpretive and implementation, accounting and reporting, professional, organizational, economic, and legal levels. Ambiguity in understanding Iranian financial reporting standards is a multidimensional and interactive phenomenon arising from the interplay among characteristics of the standards, users’ cognitive and professional capacities, and the broader organizational, economic, legal, and institutional environment. Accordingly, its effective management requires an integrated approach involving clearer standards, stronger professional education, accessible interpretive guidance, improved organizational infrastructure, and enhanced professional interaction and judgment.</p> <p>پژوهش حاضر با هدف ارائه الگویی جامع برای تبیین ابعاد، عوامل شکل‌دهنده، شرایط زمینه‌ای و مداخله‌گر، راهبردهای مواجهه و پیامدهای ابهام در درک استانداردهای گزارشگری مالی ایران انجام شد. این پژوهش از نظر هدف اکتشافی و از نظر رویکرد کیفی بود و با استفاده از روش نظریه‌پردازی داده‌بنیاد مبتنی بر رویکرد استراوس و کوربین انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل 17 نفر از خبرگان حوزه حسابداری و حسابرسی، از جمله اعضای هیئت علمی، حسابداران و حسابرسان بودند که به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته 20 تا 40 دقیقه‌ای گردآوری شدند و نمونه‌گیری تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت؛ به‌گونه‌ای که پس از مصاحبه چهاردهم مفهوم اساسی جدیدی ظهور نکرد و سه مصاحبه نهایی برای تأیید و تکمیل یافته‌ها انجام شد. داده‌ها به‌صورت هم‌زمان با گردآوری، با استفاده از مقایسه مستمر و طی مراحل کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. تحلیل داده‌ها به شناسایی 117 ریزمقوله در قالب 23 مقوله اصلی منجر شد. «ابهام در درک استانداردهای گزارشگری مالی ایران» به‌عنوان مقوله محوری شناسایی شد. شش دسته شرایط علی شامل ویژگی‌های متنی و ساختاری استانداردها، ویژگی‌های فنی و نیاز به قضاوت حرفه‌ای، ویژگی‌ها و ظرفیت‌های ادراکی استفاده‌کننده، پیچیدگی معاملات و پویایی استانداردها، چالش‌های ترجمه و ضعف نظام آموزش و توسعه حرفه‌ای بودند. عوامل اقتصادی و سیاسی، ضعف زیرساخت سازمانی، بومی‌سازی و همگرایی استانداردها و عوامل قانونی و نهادی، شرایط زمینه‌ای را تشکیل دادند. دسترسی به منابع دانشی و تفسیری، حمایت و فرهنگ یادگیری سازمانی و سرمایه انسانی و مشارکت حرفه‌ای نیز به‌عنوان شرایط مداخله‌گر شناسایی شدند. راهبردها شامل راهبردهای شناختی، تعاملی، قضاوت حرفه‌ای و اطلاعاتی و فناورانه بود و پیامدها در سطوح تفسیری و اجرایی، حسابداری و گزارشگری، حرفه‌ای، سازمانی، اقتصادی و حقوقی ظاهر شدند. ابهام در درک استانداردهای گزارشگری مالی ایران پدیده‌ای چندبعدی و تعاملی است که از ارتباط میان ویژگی‌های استانداردها، توانایی‌های استفاده‌کنندگان و شرایط حرفه‌ای و نهادی محیط شکل می‌گیرد؛ بنابراین، کاهش آن مستلزم رویکردی تلفیقی شامل ارتقای وضوح استانداردها، تقویت آموزش حرفه‌ای، توسعه منابع تفسیری، بهبود زیرساخت‌های سازمانی و تقویت تعامل و قضاوت حرفه‌ای است.</p> https://www.jafci.com/index.php/jafci/article/download/539/334