تحلیل رفتار سرمایه‌گذاران با بکارگیری فین‌تک در بانک‌های خصوصی ایران

سميرا  دوستي گوفلي; هدی همتی; داوود  همتی; مهدي  فتح آبادي

نویسندگان

سميرا دوستي گوفلي دانشجوی دکتری، گروه مهندسی مالی،واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، تهران، ایران. نویسنده https://orcid.org/0009-0001-7485-4653
هدی همتی گروه حسابداری، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن،ایران نویسنده https://orcid.org/0000-0002-3437-7338
داوود همتی گروه حسابداری، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن،ایران. نویسنده https://orcid.org/0009-0000-2143-7429
مهدي فتح آبادي گروه اقتصاد، واحد فیروزکوه، دانشگاه آزاد اسلامی، فيروزكوه،ایران. نویسنده https://orcid.org/0000-0001-5478-9148

کلمات کلیدی:

بانک‌های خصوصی, بهبود تصمیم‌گیری‌های مالی, تصمیم‌گیری‌های مالی, فین‌تک

چکیده

هدف این پژوهش، تبیین و طراحی یک مدل مفهومی جامع از رفتار سرمایه‌گذاران در تعامل با فناوری‌های مالی (فین‌تک) در بانک‌های خصوصی ایران است. این پژوهش از نظر ماهیت کیفی و با رویکرد تحلیل مضمون انجام شده است. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق نیمه‌ساختاریافته با 17 نفر از خبرگان حوزه بانکداری و فین‌تک جمع‌آوری شد که با روش نمونه‌گیری هدفمند (گلوله‌برفی) انتخاب شدند. فرآیند تحلیل داده‌ها شامل کدگذاری باز، محوری و انتخابی بوده و با استفاده از نرم‌افزار MAXQDA انجام گرفت. اعتبار داده‌ها از طریق اشباع نظری، بازبینی خبرگان و تحلیل مکرر متون تضمین شد. یافته‌ها نشان داد که پنج مضمون اصلی شامل تحول دیجیتال در خدمات بانکی، ارتقای اعتماد و امنیت داده، رفتارشناسی سرمایه‌گذار دیجیتال، تصمیم‌گیری داده‌محور و توسعه سرمایه انسانی مالی دیجیتال، به طور معناداری در شکل‌دهی رفتار سرمایه‌گذاران نقش دارند. همچنین نتایج بیانگر آن است که تعامل میان تحلیل کلان‌داده و سوگیری‌های رفتاری، تعیین‌کننده کیفیت تصمیم‌گیری مالی بوده و اعتماد به فناوری به عنوان متغیر میانجی، اثرگذاری سایر عوامل را تقویت می‌کند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که موفقیت در پیاده‌سازی فین‌تک در بانک‌های خصوصی، مستلزم تلفیق ابعاد فناورانه، رفتاری و نهادی است؛ به‌گونه‌ای که علاوه بر توسعه زیرساخت‌های دیجیتال، بازمهندسی فرهنگ فناورانه و ارتقای سواد مالی دیجیتال نیز به عنوان پیش‌نیازهای اساسی در بهبود تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاران ایفای نقش می‌کنند.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Abdeldayem, M., & Aldulaimi, S. (2025). Innovative Pathways in Capital Markets: The Fusion of Behavioural Finance and FinTech for Strategic Investor Decision-Making. International Journal of Organizational Analysis. https://doi.org/10.1108/IJOA-01-2025-5193

Abdeldayem, M. M., & Aldulaimi, S. H. (2025). Innovative Pathways in Capital Markets: The Fusion of Behavioural Finance and Fintech for Strategic Investor Decision-Making. International Journal of Organizational Analysis. https://doi.org/10.1108/ijoa-01-2025-5193

Aghaalikhani, M. (2025). New financial technologies (FinTech, Blockchain, Artificial Intelligence) in financial management and investment. https://en.civilica.com/doc/2461192/

Bhatia, A., Chandani, A., Divekar, R., Mehta, M., & Vijay, N. (2022). Digital Innovation in Wealth Management Landscape: The Moderating Role of Robo Advisors in Behavioural Biases and Investment Decision-Making. International Journal of Innovation Science, 14(3-4), 693-712. https://doi.org/10.1108/IJIS-10-2020-0245

Carlini, F., Del Gaudio, B. L., Porzio, C., & Previtali, D. (2022). Banks, FinTech and Stock Returns. Finance Research Letters, 45, 102252. https://doi.org/10.1016/j.frl.2021.102252

Chen, H., Liu, X., Zhang, Y., Zhang, S., & Jiao, W. (2025). Bridging the Intention-Behavior Gap in Facial Recognition Payment from an Innovation Resistance Perspective: A Mixed-Method Approach. International Journal of Human-Computer Interaction, 41(14), 8702-8718. https://doi.org/10.1080/10447318.2024.2413296

Jin, S. V. (2024). Technopian but lonely investors?: Comparison between investors and non-investors of blockchain technologies, cryptocurrencies, and non-fungible tokens (NFTs) in Artificial Intelligence-Driven FinTech and decentralized finance (DeFi). Telematics and Informatics Reports, 14, 100-128. https://doi.org/10.1016/j.teler.2024.100128

Lee, J. H., & Kim, Y. (2024). Information Overload and Herding Behavior in Digital Investment Platforms. Journal of Behavioral Finance, 25(3), 201-219.

Mohammadi, F., Darabi, R., & Badiei, H. (2025). Identification and Presentation of a Model of Factors Affecting FinTech Implementation in the National Banking System. Financial Accounting and Auditing Research, 16(61), 105-126.

Nalini, R. (2024). A Study on the Impact of Fintech on the Financial Behaviour of Individuals. International Journal of Innovative Research in Engineering and Management, 11(2), 36-39. https://doi.org/10.55524/ijirem.2024.11.2.7

Priyadarshi, A., Singh, P., Dawadi, P., Dixit, A. K., & Prasad, D. (2024). Role of FinTech Apps in Increasing Investment Decisions: A Study on the Capital Market. Financial Markets, Institutions and Risks, 8(2), 186-197. https://doi.org/10.61093/fmir.8(2).186-197.2024

Rani, A. M., Purnomo, B. S., & Purnamasari, I. (2024). Navigating the Landscape of Islamic FinTech: A Comprehensive Literature Review. The Eastasouth Management and Business, 2(2), 118-125. https://doi.org/10.58812/esmb.v2i02.199

Safari, M., & Kazemi, M. (2024). Investigating the effect of fintech on the financial performance of banks considering credit and liquidity risks in Iran's financial markets.

Sajid, R., Ayub, H., Malik, B. F., & Ellahi, A. (2023). The Role of Fintech on Bank Risk-Taking: Mediating Role of Bank's Operating Efficiency. Human Behavior and Emerging Technologies, 2023(1), 7059307. https://doi.org/10.1155/2023/7059307

Shajahan, U. S., Cbsa, C., & Mohali, P. (2023). Fintech and the Future of Financial Services. Journal of Survey in Fisheries Sciences, 10, 6620-6627.

Shirali, A., & Heydari Heratmeh, M. (2026). Examining the Effect of FinTech Innovation on Risk-Taking with the Moderating Role of Banking Heterogeneity: Evidence from Iranian Banks. Computational Economics Quarterly, 4(3).

Wen, D. (2024). Enhancing User Data Privacy and Trust through the Implementation of the OTrace Protocol: Development, Challenges, and Impact Assessment Massachusetts Institute of Technology].

Yadav, S., Mini, S, Kumar, T., Mamgain, P., & Misra, N. (2025). Behavioural Biases in Fintech-Driven Investment Platforms: A Conceptual Exploration.